موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله پژوهش های معاصر در علوم و تحقیقات 2676-5764 8 83 2026 06 25 استفاده از نانوفناوری در تشخیص پارکینسون 66 85 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA فاطمه گروه نانوفناوری پزشکی، دانشکده فناوریهای نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران محمد جواد گروه نانوفناوری پزشکی، دانشکده فناوریهای نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران هاجر گروه علوم و فناوری های تصویربرداری پزشکی (تصویربرداری سلولی-مولکولی)، دانشکده فناوریهای نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران الهام مرکز تحقیقات بیولوژی پرتو، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران 2026 04 04 بیماری پارکینسون (PD) یک اختلال نورودژنراتیو پیشرونده است که تشخیص آن به‌ویژه در مراحل اولیه و پیش‌بالینی بیماری به دلیل حساسیت پایین روش‌های متداول بالینی و تصویربرداری عصبی با چالش‌های جدی مواجه است. این مقاله مروری، نقش کلیدی فناوری نانو را در افزایش حساسیت و اختصاصیت ابزارهای تشخیصی موجود با تمرکز بر پایش نشانگرهای مولکولی نظیر آلفا-سینوکلئین و دوپامین بررسی می‌کند. در این راستا، جدیدترین سامانه‌های تشخیصی مبتنی بر نانومواد شامل زیست‌حسگرهای الکتروشیمیایی و نوری، پلتفرم‌های میکروفلوئیدیکی برای جداسازی اگزوزوم‌ها و راهبردهای پیشرفته تصویربرداری مولکولی مبتنی بر نانوذرات مغناطیسی مورد بررسی و بحث قرار گرفته‌اند. مطالعات نشان می‌دهند که استفاده از نانوساختارهایی مانند نانوذرات طلا، نانوذرات اکسید آهن سوپرپارامغناطیس و صفحات گرافنی، با افزایش نسبت سطح به حجم و امکان تقویت سیگنال، حد تشخیص زیست‌نشانگرها را تا سطح تک‌مولکول و غلظت‌های آتومولار بهبود می‌بخشد. علاوه بر این، تراشه‌های میکروفلوئیدیکی عامل‌دارشده با نانوذرات مغناطیسی زویتریونی توانسته‌اند اگزوزوم‌های مشتق از نورون را از ماتریس‌های زیستی پیچیده‌ای مانند خون و بزاق با بازدهی بیش از ۹۰ درصد جداسازی کنند. همچنین، نانوپروب‌های مهندسی‌شده در تصویربرداری عصبی با موفقیت از سد خونی–مغزی عبور کرده و با افزایش چشمگیر وضوح و کنتراست تصاویر MRI، امکان پایش زودهنگام آسیب‌شناسی پروتئینی و تغییرات سلولی را فراهم کرده‌اند. در مجموع، فناوری نانو ظرفیت بالایی برای ایجاد تحول در رویکردهای تشخیص بیماری پارکینسون و حرکت به سمت ابزارهای کم‌هزینه، غیرتهاجمی و قابل استفاده در محل مراقبت (Point-of-Care; POC) دارد. با این حال، استانداردسازی فرایندهای سنتز صنعتی و بهبود تکرارپذیری این سامانه‌ها در جمعیت‌های واقعی بالینی، همچنان از الزامات اساسی برای تجاری‌سازی موفق آن‌ها در آینده به شمار می‌رود. /downloadfilepdf/13170