موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله پژوهش های معاصر در علوم و تحقیقات 2676-5764 7 80 2026 02 01 کاربرد نظریه بازی‌ها در مدل‌سازی تعارضات منابع آب و تصمیم‌گیری بهینه در بخش کشاورزی 35 48 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مریم گروه مهندسی آب، دانشگاه شهید چمران اهواز، خوزستان، ایران 2025 08 23 منابع آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک، به‌ویژه در بخش کشاورزی، تحت فشار عواملی مانند رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی، افزایش تقاضا و رقابت بین‌بخشی قرار دارند. از آنجا که کشاورزی بزرگ‌ترین مصرف‌کننده آب است، تصمیم‌گیری درباره تخصیص و بهره‌برداری از آب تنها به معیارهای فنی و اقتصادی وابسته نیست، بلکه تحت تأثیر رفتار بهره‌برداران و تعارض منافع آنان نیز قرار دارد. در این شرایط، روش‌های کلاسیک برنامه‌ریزی برای تحلیل مسائل پیچیده آب کافی نیستند. این مقاله با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مرور منابع معتبر، کاربرد نظریه بازی‌ها را در مدل‌سازی تعارضات منابع آب و تصمیم‌گیری بهینه در کشاورزی بررسی می‌کند. در این راستا، انواع بازی‌های همکارانه، غیرهمکارانه، ایستا، پویا، تکراری و دارای اطلاعات کامل یا ناقص در موضوعاتی مانند تخصیص آب، مدیریت آب‌های زیرزمینی، الگوی کشت، قیمت‌گذاری آب و تصمیم‌گیری در شرایط کم‌آبی تحلیل می‌شوند. یافته‌ها نشان می‌دهد نظریه بازی‌ها با توجه به تعاملات راهبردی، رقابت، همکاری، مذاکره و ائتلاف میان بهره‌برداران، می‌تواند تصویری واقع‌گرایانه‌تر از مدیریت منابع آب ارائه دهد. مدل‌های غیرهمکارانه برای تحلیل رقابت و رفتارهای فرصت‌طلبانه و مدل‌های همکارانه برای طراحی سازوکارهای مشارکتی و توافق جمعی مفید هستند. با وجود چالش‌هایی مانند کمبود داده، دشواری برآورد رفتار انسانی و فاصله میان مدل و واقعیت نهادی، نظریه بازی‌ها چارچوبی کارآمد برای تحلیل تعارضات آبی و بهبود تصمیم‌گیری در کشاورزی به شمار می‌رود. /downloadfilepdf/18213