سازه‌های دریایی از مهم‌ترین زیرساخت‌های راهبردی در توسعه اقتصادی، حمل‌ونقل، استخراج منابع انرژی، پشتیبانی از صنایع فراساحلی و حفاظت از نواحی ساحلی به شمار می‌آیند. این سازه‌ها شامل سکوهای ثابت و شناور، اسکله‌ها، موج‌شکن‌ها، پایه‌های توربین‌های بادی دریایی، خطوط لوله و کابل‌های زیردریایی، سامانه‌های بندری و سایر تأسیسات ساحلی و فراساحلی هستند که همواره تحت اثر بارهای پیچیده محیطی قرار دارند. در میان این بارها، امواج دریا یکی از اصلی‌ترین عوامل ایجاد ارتعاش، خستگی، تغییرشکل و در نهایت ناپایداری سازه محسوب می‌شوند. در دهه‌های اخیر، تغییرات اقلیمی با اثرگذاری بر سطح آب دریا، شدت و الگوی وقوع طوفان‌ها، مشخصات طیفی امواج، تداوم رخدادهای حدی و تغییر رژیم باد و جریان، شرایط بهره‌برداری و ایمنی سازه‌های دریایی را با عدم‌قطعیت‌های جدیدی مواجه کرده است. از این‌رو، تحلیل ارتعاشات و ارزیابی پایداری سازه‌های دریایی در شرایط اقلیمی نوظهور، به یکی از محورهای اساسی در مهندسی دریا و سازه‌های ساحلی تبدیل شده است. هدف این مقاله، بررسی جامع مبانی نظری و کاربردی تحلیل ارتعاشات و پایداری سازه‌های دریایی در مواجهه با امواج متأثر از تغییرات اقلیمی است. مقاله با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مرور منابع معتبر داخلی و خارجی تدوین شده است. در این راستا، ابتدا مفاهیم بنیادی مرتبط با دینامیک سازه‌های دریایی، انواع بارگذاری موجی، رفتار ارتعاشی سازه‌ها و شاخص‌های پایداری تشریح می‌شود. سپس اثر تغییرات اقلیمی بر ویژگی‌های امواج، بارهای دینامیکی و پاسخ سازه‌ای تحلیل می‌گردد. در ادامه، روش‌های تحلیلی، عددی و آزمایشگاهی برای ارزیابی ارتعاش و پایداری سازه‌های دریایی بررسی شده و کاربرد آن‌ها در انواع سازه‌های فراساحلی و ساحلی مورد بحث قرار می‌گیرد. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی از طریق افزایش احتمال رخداد امواج حدی، جابه‌جایی در مشخصات طیف انرژی موج، افزایش هم‌زمانی بارهای محیطی و تشدید شرایط بهره‌برداری، می‌تواند دامنه ارتعاش، احتمال وقوع رزونانس، آسیب خستگی، کمانش اعضا، ناپایداری هندسی و کاهش قابلیت اطمینان سازه‌های دریایی را افزایش دهد. همچنین نتایج نشان می‌دهد که تحلیل‌های مبتنی بر شرایط ایستای اقلیمی گذشته، دیگر برای طراحی و ارزیابی بلندمدت بسیاری از سازه‌های دریایی کفایت ندارند و لازم است رویکردهای مبتنی بر طراحی تاب‌آور، تحلیل احتمالاتی، سناریوهای اقلیمی، پایش سلامت سازه و مدل‌سازی چندفیزیکی مورد توجه قرار گیرند. در نهایت، مقاله نتیجه می‌گیرد که دستیابی به ایمنی و پایداری پایدار در سازه‌های دریایی مستلزم بازنگری در مبانی طراحی، توسعه استانداردها و ادغام دانش دینامیک سازه، مهندسی امواج، اقلیم‌شناسی و مدیریت ریسک است.

تغییرات اقلیمی سازه‌های دریایی ارتعاشات سازه‌ای پایداری دینامیکی اندرکنش سازه و سیال