بیماری آلزایمر از شایع‌ترین بیماری نورودژنراتیو و مهم‌ترین علت زوال عقل در سالمندان است. وجود سد خونی–مغزی ، فراهم زیستی پایین بسیاری از داروها و ماهیت چندعاملی بیماری، درمان مؤثر آلزایمر را با چالش‌های فراوانی مواجه کرده است. در سال‌های اخیر، نانوفناوری به‌عنوان یکی از امیدبخش‌ترین راهکارها برای بهبود انتقال دارو به مغز و افزایش اثربخشی درمانی مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه مروری با هدف بررسی جدیدترین نانوپلتفرم‌های مورد استفاده در درمان بیماری آلزایمر، مکانیسم عملکرد، مزایا، محدودیت‌ها و نتایج مطالعات پیش‌بالینی انجام شد. بررسی مطالعات نشان داد که نانوحامل‌های لیپیدی شامل نانوذرات لیپیدی جامد، حامل‌های لیپیدی نانوساختار و لیپوزوم‌ها، با افزایش پایداری دارو، بهبود عبور از سد خونی–مغزی و آزادسازی کنترل‌شده، موجب افزایش کارایی درمانی ترکیبات مختلف شده‌اند. همچنین نانوذرات فلزی به‌ویژه نانوذرات طلا، علاوه بر انتقال هدفمند دارو، قادر به مهار تجمع آمیلوئید β، کاهش استرس اکسیداتیو و کاهش فسفریلاسیون پروتئین Tau بوده‌اند. از سوی دیگر، نانوذرات پلیمری نظیر PLGA، کیتوسان، PEG و دندریمرها به دلیل زیست‌سازگاری بالا، قابلیت عامل‌دارسازی سطحی و آزادسازی کنترل‌شده دارو، یکی از انعطاف‌پذیرترین سامانه‌های دارورسانی محسوب می‌شوند. بطور کلی می توان نتیجه گرفت که نانوفناوری ظرفیت قابل توجهی برای غلبه بر محدودیت‌های درمان‌های متداول آلزایمر دارد و می‌تواند انتقال هدفمند دارو به مغز را بهبود بخشد. با وجود نتایج امیدوارکننده مطالعات پیش‌بالینی، هنوز چالش‌هایی مانند ایمنی بلندمدت، سمیت احتمالی، مقیاس‌پذیری تولید و کمبود کارآزمایی‌های بالینی وجود دارد. بنابراین، انجام مطالعات بالینی با طراحی مناسب و توسعه نانوپلتفرم‌های هوشمند و چندمنظوره می‌تواند مسیر ورود این فناوری‌ها به درمان بالینی بیماری آلزایمر را هموار سازد.

آلزایمر نانوپلتفرم دارورسانی هدفمند.